Minister Magnette stelt in een interview in De Morgen van 22/01/2010 dat de “liberalisering van de energiemarkt mislukt is”.   Die uitspraak van de bevoegde Minister van Energie stuit tegen de borst.  Hij legt geen enkel plan voor om er  daadwerkelijk iets aan  te doen, maar zoekt zijn heil in bliksemafleiders als “meer regulering” en “meer consumentenbescherming”. Op die manier organiseert hij eigenmachtig de begrafenis van de verdere vrijmaking. Op de vooravond van het Europees voorzitterschap is dit een anti-Europees statement van formaat.

De waarheid is dat de liberalisering van de energiemarkt in België niet mislukt is, maar nog niet ver genoeg doorgedreven, nog niet af. De productie, het transport en de distributie is dan wel gedeeltelijk gescheiden en geprivatiseerd, maar niemand zal ontkennen dat in elk van die gebieden de dominantie van het Franse GDF Suez/Electrabel nog steeds zorgt voor een onevenwichtige markt.  Minister Magnette heeft intussen talrijke nationale en internationale studies die dat bevestigen en verschillende concrete voorstellen om die situatie recht te trekken, waaronder wetsvoorstellen die volgende maand in de kamer behandeld worden.

Waarom liberaliseren? Om de consument te beschermen!

Jawel, dit boude statement leest u goed. Om de consumenten en bedrijven uitzicht te geven op goedkopere, transparante  tarieven en keuzemogelijkheden – moet de liberalisering worden voortgezet- en dus de dominantie van GDF Suez in de elektriciteitsproductie verder worden afgebouwd. De recente beroering rond de vermeende prijsmanipulaties in de gassector benadrukken de dringende nood aan dergelijke transparantie

De aanpak die minister Magnette voorstaat, en die gesteund is op zijn ideologische achtergrond, is er één van meer regulering en vaste prijszetting.  Hoe lovenswaardig dit ook mag lijken, het is vooral een cadeau voor GDF Suez want prijsinterventie speelt vooral in de kaart van de dominante speler: nieuwe spelers geraken immers niet meer op de Belgische markt, de energiereus blijft dominant. Met zijn aankondiging lijkt Magnette het zware gevecht met de energielobby van zich af te willen schudden door zich in het warme nest van zijn eigen vertrouwde ideologie te nestelen. Suez is wel zo slim om in dat vluchtmanoeuvre mee te gaan: ze worden er zelf sterker door. Win-win voor twee oude machtsblokken dus, maar niet voor u en ik, de consument.

Hoe liberaliseren? Meer spelers in zuivere structuren!

Nieuwe spelers komen enkel op de markt als ze met gelijke wapens de concurrentie met GDF Suez kunnen aangaan.   Daarvoor moet een deel van de nucleaire productiecapaciteit van GDF Suez aan nieuwe spelers worden verkocht (aan objectief vastgestelde prijzen, en niet aan wurgprijzen die vanuit Parijs worden gedicteerd).    Verder moeten we niet meewarrig doen over elektrische wagentjes en ‘smartgrids’. Een sterk innovatief netwerk is van kapitaal belang om groene stroom rendabel te maken. Als Magnette het meent met een uiteindelijk uitstap uit kernenergie, dan moet hij zorgen dat er in België massaal in aangepaste netwerken geïnvesteerd wordt. Dat hij eens begint met de netbeheerders te behandelen als competitieve bedrijven die dat soort innovatie kunnen realiseren. Het elektriciteits- en gasnet  zijn geen melkkoeien voor sociaal dienstbetoon. En laat ons eerlijk zijn, de extra taks in de vorm van de federale bijdrage op de elektriciteitsfactuur moet niet verkocht worden als eco-fiscaliteit, het is er amper een begin van. Berg dus ook dat schaamlapje maar op.

Er is nu nood aan een daadkrachtig beleid met lange termijn visie. Het is vijf na twaalf. Wat de consument nodig heeft is een minister van Energie die bewijst dat het hem, samen met ons, menens is met de concurrentie op de energiemarkt. Een minister die niet de handdoek in de ring gooit maar de rug recht en zijn tanden laat zien. Zo’n minister zal op onze onvoorwaardelijke steun kunnen rekenen.

Willem-Frederik Schiltz

(open vld)